Yuşenko Azerbaycan’da

18 Haziran 2007 Kapalı Yazar: admin

Image

Ukrayna Devlet Başkanı Viktor Yuşenko GUAM Bakü toplantısına katılmak üzere Azerbaycan’ın Başkenti Bakü’de bulunuyor.

Nükleer enerji güvenliği ile ilgili bir memorandumun imzalanması ve bölgesel güvenlik meselelerinin masaya yatırılması beklenen toplantıya, üye ülkeler Gürcistan, Ukrayna, Azerbaycan ve Moldovya’nın Devlet ve Hükümet Başkanları’nın yanısıra Polonya, Romanya ve Litvanya’nın Devlet Başkanları, Bulgaristan Devlet Başkanı Yardımcısı, Estonya Parlamento Başkan Yardımcısı ile Türkiye, Estonya, Kazakistan ve AB Komisyonu’ndan temsilciler katılıyor.

 

 

 

GUAM

 

Gürcistan, Ukrayna, Azerbaycan ve Moldova’nın 1996’da, Viyana’daki bir konferans sırasında ilk işaretlerini verdikleri, 10 Ekim 1997’de Startsburg’ta resmen oluşturdukları GUAM (Gürcistan – Ukrayna – Azerbaycan – Moldovya), 24 Nisan 1999’da Washington’da Özbekistan’ın da katılımıyla GUUAM’a dönüştü, Andican olayları sonrasında Özbekistan’ın ayrılmasıyla yeniden eski halini aldı.  

 

GUAM, parlamenter asamblesi ve benzeri kurumlar tesis ederek güçlenmeye çalıştı. Ancak GUAM ülkelerinin aynı zamanda BDT (Bağımsız Devletler Topluluğu) üyesi olması nedeniyle, bu iki örgütün mevcut halleriyle yaşamalarının olanaksız olacağı tahmin edilmekteydi. Nitekim kurumsal yapılanmalara ilişkin bu gelişmeler yaşanırken, Kasım 2003 itibariyle eski Sovyet coğrafyasını “”devrimler halkası”” sarmaya başladı. Özellikle GUAM üyesi Gürcistan ve Ukrayna’da yaşanan köklü değişiklikler, Moldova’da yönetim değişikliği yaşanmamasına rağmen dış politika çizgisinin değişerek Rusya ile ilişkilerin geçmiş yıllara nazaran kötüleşmesi, GUAM – BDT  çelişkisinin daha da netleşmesine neden oldu. Küresel mücadelenin bölgeye yansımaları da buna eklenince BDT’ye alternatif kurumsallaşma arayışlarının güçlenmesi kaçınılmaz oldu.  

 

Bunu GUAM üyesi devletlerin üst düzey yetkililerinin açıklamalarından da anlamak mümkün.

 

Moldova Devlet Başkanı Voronin 16 Eylül 2005’te, GUAM’ın gerçek anlamda ve uzun ömürlü bir kurumsal yapıya dönüşmesi için enerji işbirliğinin şart olduğunu vurgulamıştı. Nitekim GUAM üyesi ülkelerin Rusya ile yaşadıkları enerji sorunları konunun önemini defalarca gözler önüne serdi.  

 

Ukrayna eski Başbakanı Timoşenko, Rusya ile yaşanan bir bunalım sonrasında, “”BDT’nin sonunun geldiğini düşünüyoruz”” demişti. (Ancak Ukrayna Devlet Başkanı’nın son dönemde BDT’ye ve GUAM’a eşit mesafede durmaya çalıştırını burada belirtmek gerekiyor). Gürcistan Parlamento Başkanı Nino Burcanadze de defalarca BDT’nin yararsız bir örgüt ve ömrünün bitmek üzere olduğunu açıklamıştı. Moldova yetkililerinin de benzer bir tavır takınmaya çalıştığı gözleniyor. Azerbaycan ise, yürüttüğü dengeli dış politika anlayışı çerçevesinde hem BDT’nin hem de GUAM’ın yararlı birer örgüt olduğunu vurguluyor. Böylece ne Rusya’yı ne de ABD’yi kızdırıyor.

 

GUAM’ın, her ne kadar yapı ve güç olarak olarak BDT’nin alternatifi olmasa da, bu örgüte bir anlamda alternatif oluşumlar yaratmak ve bölgede batıya Rusya’dan daha yakın hükümetler kurulmasını sağlamak (Veya var olanları desteklemek) amacıyla uygun bir zemin yarattığını söylemek mümkün. 

 

Metnin hazırlanmasında, RBK Ukraine ve  Sinan Oğan’ın(TÜRKSAM) makalesinden faydalanılmıştır.