Uzman tahminleri: 2018’de Ukrayna ekonomisini neler bekliyor?

27 Aralık 2017 Kapalı Yazar: TUİD WebAdmin

112 kanalının görüşlerine başvurduğu uzmanların değerlendirmeleri özetle şöyle:

Vitaliy Şapran (“Expert Rating” şirketi analisti)

Ukrayna’da 2018 yılının ekonomik açıdan 2017’den daha kötü olmayacağını düşünüyorum. Uluslararası kuruluşların ve Ukrayna Merkez Bankası’nın tahminleri bunu gösteriyor. Ancak 1998 ve 2008’de olduğu gibi bir şeylerin ters gitme riski her zaman için var.

En önemli ve önüne geçilmesi zor sorunlardan birinin, Ukrayna’dan AB ülkelerine iş gücü göçü olduğunu düşünüyorum. İstihdam edilen kişilerin sayısının azalması, ekonomik büyümenin yavaşlaması, hatta GSYH’de daralma ve bütçe hedeflerinin tutturulamaması riskini ortaya çıkarıyor.

İkinci sorun, ithalatın artması ve ihracat büyümesi temposunun yavaşlaması. Dış ticaret dengesi sadece bize değil, ham madde ihraç ettiğimiz kilit ülkelerdeki duruma da bağlı.

2018’de enflasyon yüzde 10’un üzerinde, ancak 2017’nin gerisinde bekleniyor. Komşu ülkelerdeki fiyat artışı, sosyal ödemelerdeki artış enflasyonda belirleyici olacak.

Batılı partnerlerimizin reçeteleri doğrultusunda reformlar sürecek, çünkü Ukrayna, reformlarıyla ilgili seçimini kendisinin yapmasını sağlayacak seçenek ve kaynaklardan yoksun.

Aleksandr Ohrimenko (Ukrayna Analiz Merkezi Başkanı)

2018 yılında Ukrayna’nın 2017’ye göre daha fazla dış borç ödemesi yapması gerekiyor. 4,3 milyar dolar tutarında yalnızca kamu borcu ödemesi var. 2017 yılında bu gösterge 3,3 milyar dolardı. Ayrıca euro tahvillerinin satışı (2 milyar dolar olarak planlanıyor) daha zor olacak. ABD’de FED’in gösterge faizini yükseltmesi, uluslararası yatırımcıların, Ukrayna’nın da dahil olduğu gelişmekte olan ülke tahvilleri için daha fazla faiz talep edeceği anlamına geliyor.

Petrol fiyatlarındaki artış, Ukrayna’da hem haneler, hem de şirketler için altyapı hizmetlerinde fiyat artışını beraberinde getirecek. Bununla birlikte enerji kaynakları, Ukrayna’nın başlıca ihraç ürünleri olan tahıl ve metal ürünlerinden daha hızlı pahalanacak. Dolayısıyla Ukrayna’da 2018 yılında dış ticaret açığı 7 milyar dolara çıkabilir ve bunu altın ve döviz rezervleriyle kapamak gerekecek. Rezervler Kasım 2017 sonu itibarıyla 19 milyar dolar seviyesinde.

Tabii siyasi riskler de var. Ukrayna’da 2018 yılında devlet başkanlığı ve parlamento seçimleri yapılacak. Siyasi kaosun artması ekonomiye zarar verir.  Maalesef, iktidardakiler reformlardan daha sık söz ediyor, ancak az icraat yapıyor.

İş dünyasına kredi musluklarını açarlarsa, Ukrayna ekonomisi büyüyebilir. Bu zor, ancak mümkün. İpotekli kredileri artırmaları, ekonomiye olumlu yansır. En önemlisi, döviz kurunun istikrarı. Dolar kuru yıl içerisinde 26-27 grivna civarında seyredebilir, ama daha yukarı çıkmaz. Bugün Ukrayna’nın temel hedefi, ihracat değil, iç pazarın canlandırılması. Bunun için de kredilere erişim, maaşlarda artış ve ülkede istikrar gerekli.

Elektrik, su, doğalgaz gibi faturaların 2018 yılında haneler için yüzde 30-40, şirketler için yüzde 50 artabileceği yönünde çok büyük bir risk var. Bu, ülkede tüm tarifelerde fiyat artışına yol açar.

Aleksey Amfiteatrov (IBI-Rating şirketi Müdürü) 

2018 yılında ekonomik risklerin artacağından bahsedebilirim. Grivnaya ilişkin riskler, IMF ve Avrupa Komisyonu ile işbirliğindeki belirsizliklerle birlikte, ödemeler dengesi cari işlemler açığının devam etmesiyle artabilir. Merkez Bankası verilerine göre, 2018 yılında 7 milyar dolar tutarında kamu ve garanti borç ödemesi planlanıyor.

Ukrayna, yeni doğal gaz boru hatlarının, demir yollarının ve kara yollarının inşası ile, dış ticarette transit ülke olma cazipliğini giderek kaybediyor. Ukrayna ile AB arasındaki serbest ticaret anlaşmasının siyasi olmayan kısmının yürürlüğe girmesi ile, yerli üreticiler için risklerde hissedilir artış yaşanıyor.

Birçok bankanın ileriye yönelik kalkınma stratejilerini belirlememeleri, kredi aktifliklerini ciddi şekilde sınırlıyor. Merkez Bankası’ın para politikasını daha fazla sıkılaştırmasıyla birlikte, reel sektördeki likidite açığının artacağını düşünüyorum.

İş gücü açığı ve düşük emek verimliliği önemli bir faktör olmayı sürdürüyor. Ülkeden insan sermayesi kaçışı iç üretimdeki büyümeyi sınırlıyor.

Donbass’taki çatışmalar 2018 yılında ekonomiyi daha ciddi şekilde etkileyecek. Ukrayna, görünen o ki, diğer ülkelerin baskısıyla, Donetsk ve Lugansk bölgesi halklarına karşı sosyal yükümlülüklerini kabul etmek durumunda kalacak. Bölgenin kalkınması için giderler artırılacak, ama bunları kimin, hangi kaynaklarla finanse edeceği henüz belirsiz.

IMF, AB ve diğer kuruluşlar karşısında Ukrayna, toprak, tıp, emeklilik, finans sektörü, altyapı hizmetleri gibi alanlardaki reformlarla ilgili çeşitli yükümlülükler üstlendi.  Bazı yeniliklerin ekonomi için risk oluşturabileceğini düşünüyorum.

Uluslararası kuruluşların Ukrayna’ya ilişkin tahminlerinin iyimser olduğunu söylemek güç. Hepsi ekonomide düşük büyüme oranı öngörüyor ve yüksek risklerin devam edeceğine işaret ediyor.

Fiyatlar, büyük ölçüde kurdaki istikrara, ayrıca hakın reel gelirlerindeki değişime bağlı olacak.

Dmitriy Çudrin (Eavex Capital Analiz Departmanı Müdürü) 

2017 yılında makroekonomik göstergelerde tahminler tuttu. Ancak yüzde 2-2,5 seviyesindeki ekonomik büyüme, krizden çıkmaya çalışan Ukrayna için çok düşük.

2018’e dair tahminler henüz çok temkinli, çünkü hükümetin yapmaktan kaçındığı reformlar, IMF ile işbirliğinin dondurulmasına yol açtı. Ukrayna’ya bugün stratejik yatırım çekmek çok zor, çünkü IMF’nin bile, ülkenin tam anlamıyla büyümesinin önünü tıkayan siyasi süreçlerden dolayı yeni finansman sağlamaya hazır olmadığını görüyorlar.

2018’de grivnanın değer kaybına, enflasyonda ve tekellerin tarifelerinde artışa hazırlıklı olunmalı. Hükümet, 2018 yılında GSYH büyümesini yüzde 3, TÜFE’de artışı yüzde 9 olarak tahmin ediyor. Bu senaryo kısmen gerçekçi görülüyor. Diğer yandan ülkenin başarısı için yıllık ekonomik büyüme yüzde 4’ten fazla olmalı. Bu büyüme, ancak aktif şekilde doğrudan yabancı yatırım çekmekle mümkün. 2017 yılında net doğrudan yabancı yatırım girişi 2,5 milyar dolar seviyesinde bekleniyor. Bu rakam en az 5 milyar dolar olmalı. Ukrayna’nın 2005-2008 yılları arasında yılda ortalama 8 milyar dolarlık doğrudan yabancı yatırım çektiğini hatırlatalım.

Grivnayla ilgili birçok belirsizlik var. Dolar kurunun 29 grivnanın altında tutulabilmesinin mümkün olduğunu düşünüyoruz.

http://ukraynahayat.com/