”Ukrayna’nın ithal yasağı hukuka aykırı”

6 Haziran 2010 Kapalı Yazar: admin
domatesUkrayna’nın “yanlış teşhise” dayanarak Türkiye’den domates ithalatını “geçici olarak durdurduğu” belirtilirken, Türkiye, “uluslararası hukuka aykırı” olarak nitelediği ithalatı durdurma kararı hakkında görüşmelerde bulunmak ve tespit edilen “domates zararlısı” hakkında bilgi vermek üzere Pazartesi günü Ukrayna’ya bir ekip gönderecek.

AA muhabirinin Tarım ve Köyişleri Bakanlığı yetkililerinden edindiği bilgiye göre, Ukrayna, 25 Mayısta Türkiye’ye bir yazı göndererek, ithal edilen patates, domates, patlıcan ve biberde “patates güvesi” bulaşığı tespit edildiğini bildirdi ve önlem alınmasını istedi. Türkiye, yaptığı incelemeler sonucunda, Ukrayna’ya ihraç edilen ürünlerin toplandığı bölgelerde “patates güvesi” bulunmadığını belirledi. Ukrayna’ya 1 Haziranda bir yazı göndererek, tespit edilen zararlının muhtemelen “domates güvesi” olduğu bildirildi ve zararlı hakkında bilgi vermek ve sorun hakkında görüşmek üzere, 14 Haziran itibarıyla bir heyet davet edildi.

Ancak, Türkiye’nin bu davetine karşın, Ukrayna, dün itibarıyla Türkiye’den domates, patates, patlıcan ve biber ithalatını geçici olarak durdurduğunu bildirdi.

Verilen bilgiye göre, Ukrayna’nın ithalatı durdurma gerekçesi olarak gösterdiği “domates güvesi”, geçen yıl Avrupa Bitki Koruma Organizasyonu’na üye bütün Avrupa, Kuzey Afrika ülkeleri ile Türkiye’de görüldü. Zararlının, Türkiye’de belirlenmesi üzerine beş geçici ilaç belirlenerek mücadele çalışması başlatıldı.

Avrupa’da domates güvesinin çok yaygınlaşması nedeniyle üründe kalite kaybına neden olan bu zararlının, karantina listesinden çıkarılıp çıkarılmaması tartışılıyor. Uzmanların büyük bölümünün, zararlının karantina listesinden çıkmasını savunduğu kaydediliyor.

Diğer taraftan, “yanlış teşhise” dayanmakla birlikte, Ukrayna’nın ithalatı durdurma kararının uluslararası hukuka aykırı olduğu belirtiliyor.

Ukrayna’nın topraklarında da “patates güvesi” bulunduğunu, “domates güvesi”nin ise Ukrayna’nın karantina listesinde yer almadığını belirten yetkililer, uluslararası kurallar gereği, Ukrayna’nın bütün ithalatı durdurmak yerine, “ürünleri analiz ederek parti bazında bulaşık ürünleri reddetme hakkının olduğunu” söyledi.

Konuyu görüşmek ve domates güvesi zararlısı hakkında bilgi vermek üzere Pazartesi günü Tarım ve Köyişleri Bakanlığından bir ekibin Ukrayna’ya gideceğini belirten yetkililer, görüşmelerden sonuç alınmaması halinde Türkiye’nin konuyu uluslararası hukuk platformuna götürme hakkının bulunduğunu hatırlattı.

Verilen bilgiye göre, Türkiye ile Ukrayna arasında tarım ürünleri ticaretinin hacmi, Ukrayna lehine olmak üzere 1 milyar dolara yaklaşıyor.

Türkiye, Ukrayna’dan, dahilde işleme rejimi kapsamında ihraç amaçlı un üretmek üzere buğday, yağlı tohum, küspe, ham yağ, soya ve orman ürünü ithal ediyor.

Ukrayna’ya ise daha çok sebze-meyve ihraç ediliyor.

Ukrayna’ya 2008 yılında 228 milyon dolarlık tarım ürünü ihracatı yapılırken ithalat 733 milyon dolar düzeyinde gerçekleşti. Geçen yıl, küresel krizin de etkisiyle Ukrayna’dan tarım ürünü ithalatı 566 milyon dolara gerilerken bu ülkeye tarım ürünü ihracatı ise 220 milyon dolar oldu.

Verilere göre, 2008 yılında Türkiye’nin Ukrayna’ya toplam ihracatı 3 milyar dolar olurken ithalat 6 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti. Geçen yıl küresel krizin etkisiyle ithalat 2,2 milyar dolara, ihracat ise 1 milyar dolara geriledi.

Ukrayna’nın aynı gerekçelerle Suriye’den de domates, patlıcan, biber, patates ithalatını durdurduğu belirtilirken ülkelerin bitki sağlığının korunmasına dönük bu tür karantina tedbirleri alabileceği, ancak bu tedbirlerin Uluslararası Bitki Koruma Konvansiyonu, sağlık ve bitki sağlığı ile Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) tarafından belirlenmiş kurallar çerçevesinde alınması gerektiği vurgulandı.

“Bir ülkenin, ithalat sırasında, kendi karantina önlemlerinden daha üst seviyede önlem uygulayamayacağını” belirten yetkililer, bu nedenle ithalatın durdurulmasının uluslararası hukuka aykırı olduğunu kaydetti.

-DOMATES GÜVESİ TÜRKİYE’YE AVRUPA’DAN GELDİ Edinilen bilgiye göre, “domates galeri güvesi” geçen yıl Avrupa’da ve Kuzey Afrika ülkelerinde çok yaygın olarak görüldü ve Türkiye’de de tespit edildi. Domatesin kabuğuna galeri açarak yerleşen ve üründe kalite kaybına neden olan bu zararlı için beş geçici ilaç belirlenerek mücadele başlatıldı.

Bu zararlının halen Antalya, Muğla ve İzmir yörelerinde domateste etkili olduğu kaydedildi.