Ukrayna’da kritik görüşmeler

30 Ocak 2014 Kapalı Yazar: admin

ukraynada-kritik-gorusmeler

Ukrayna’da  kritik görüşmeler sürüyor…

Ülke parlamentosunun  – Yüksek Rada’nın  dün başlayan olağanüstü  toplantısı bugün de devam edecek.  Bugünkü toplantıda Ukrayna’daki sokak olaylarından dolayı tutuklananların serbest bırakılmasını sağlayacak af tasarısı görüşülecek. Milletvekilleri dün tartışmalı 16 Ocak yasalarını iptal etmeyi başarsalar da af tasarısı üzerinde anlaşma sağlayamamışlardı. İktidar milletvekilleri af tasarısının kabul edilmesi için barikatların kaldırılmasını ve insanların sokaklardan çekilmesini talep etmiş, ancak muhalefet, iktidarın halkın güvenini geri getirecek ciddi adımlar atmaması durumunda barikatların kaldırılmayacağını bildirmişti.

Batı, koalisyondan yana

İktidar ise aslında dün son iki aylık gerilimin en ciddi adımını attı.  Başbakan Nikolay Azarov parlamentonun kararını beklemeden istifa etti. Ardından Cumhurbaşkanı Yanukoviç Başbakan Azarov’un ve hükümetin istifasını onayladı. Şimdilik Başbakan Yardımcısı Sergey Arbuzov’un  yönettiği ve eski bakanların görevlerine devam ettiği kabinenin yeni halinin bir hafta içerisinde belli olması bekleniyor. Batı, ya tamamen muhalefetten oluşan, ya da iktidar-muhalefet koalisyonu şeklinde bir hükümet kurulmasını istiyor. Cumhurbaşkanı Yanukoviç’in de iki senaryoya da hazır olduğu bildiriliyor. Ancak muhalefet bir taraftan öneriyi reddederek Batı’nın desteğini kaybetme endişesini sürdürürken, bir taraftan da mevcut ekonomik koşullar altında bu sorumluluğu üstlenmenin  çok zor olacağının farkında.  Dolayısıyla, durum sadece Yanukoviç için kritik değil…

Biden Avrupa yanlısı hükümet oluşturulmasını istedi 

Çözüm arayışları sadece Ukrayna’nın içinde değil, dışarıda da sürüyor. Avrupa Birliği ve ABD, sorunun bir an önce çözümü için iki tarafa da baskı yapıyor.  ABD Başkan Yardımcısı Joe Biden son bir haftada üçüncü kez Yanukoviç’i aradı. 16 Ocak yasalarının iptali ve hükümetin istifasını olumlu adımlar olarak değerlendiren Biden, Cumhurbaşkanını bir an önce 16 Ocak yasalarının iptali kararını onaylamaya ve Avrupa yanlısı hükümet oluşturmaya çağırdı.  Olaylar sırasında defalarca Kiev’e gelerek göstericilere destek veren ABD senatörü John McCain de 16 Ocak yasalarının iptalinin önemli olduğunu, ancak bu adımların devam etmesi gerektiğini vurguladı.

Obama’dan Ukrayna konusunda ilk açıklama

ABD Başkanı Barack Obama da iki ay içerisinde ilk kez Ukrayna’daki olaylara değindi. Obama, ABD’nin Ukrayna halkını ve bu halkın barışçıl protesto arzusunu desteklemeyi sürdüreceğini bildirdi. ABD Başkanı “Biz Ukrayna’da tüm insanların özgür şekilde kendi düşüncelerini ifade etmesine ve ülkenin geleceğinde yer almasına ilişkin prensipleri destekliyoruz ” diye konuştu.

1390982554_1390972949-2448-obama-obraschenie-k-kongressu-29-yanvarya.jpeg

Ashton çözüm arayışında 

Kiev’de bulunan AB komiserleri Stefan Füle ile Catherine Ashton da parlamentonun 16 Ocak yasalarını iptal etmesinden memnun olduklarını ifade ettiler. Aston bugün Cumhurbaşkanı Viktor Yanukoviç ve muhalefet liderleri ile bir araya gelerek krizin aşılması için görüşmeleri sürdürecek.

Rusya, Ukrayna’nın yeni hükümetine hangi şartta destek vereceğini açıkladı 

Batı’nın Ukrayna’daki aktif girişimleri sürerken gerilimin bir diğer tarafı olan Rusya’dan da son 24 saat içerisinde konuya ilişkin açıklamalar geldi. Briksel’de AB yetkilileri ile bir araya gelen Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna’nın kendi sorununu çözebilecek durumda olduğunu söyledi. Putin “Dışarıdan aracı ne kadar çok olursa,  çözüm o kadar zorlaşır” diye konuştur. Rus lider, Ukrayna’da yeni hükümet oluşması durumunda da Moskova’nın  vaat ettiği  kredinin ve doğalgaz fiyatlarındaki indirimin geçerli olacağını  bildirdi.

Rusya Başbakan Yardımcısı İgor Şuvalov ise yeni hükümet döneminde Ukrayna’ya desteğin şartlı olduğunu açıkladı. Şuvalov, yeni hükümetin Rusya ile ekonomik ilişkileri geliştirmesi, sanayi işbirliğine ilgi göstermesi durumunda desteğin devam edeceğini söyledi.

Ekonomik destek yönünde bir vaat de AB’den geldi. Polonya Başbakanı Donal Tusk, AB’nin ortaklın anlaşmasının şartlarını iyileştirme konusunu gözden geçirebileceğini söyledi: “Bugün Ukrayna için en önemli şey kararın Kiev’de, yalnız Kiev’de verilmesidir. Biz Ukrayna’da siyasi tarafsızlık bekliyorsak, kendimiz de öyle davranmalıyız. Polonya, Ukrayna’nın ihtiyaç duyduğu yardımı organize eden ülke olmalı”.

1390986336_ukrayna3.jpg

Yanukoviç iktidarına ilk yaptırım

Bu arada Ukrayna’ya uluslararası  toplumdan ilk yaptırımlar geldi. Kanada Dışişleri Bakanlığı 16 Ocak yasalarının kabulünde ve muhalefet liderlerinin korkutulmasında rol alan Ukraynalı yetkililere giriş yasağı getirme kararı aldı. Bakanlığın açıklamasında  yaptırımların en kısa sürede yürürlüğe gireceği bildirildi.

Olağanüstü durum senaryosu halen gündemde 

Çözüm arayışlarında elde edilen sonuçlar sokaktaki insanları çok fazla etkilemiş değil. Muhalefet, hükümetin istifası ile 16 Ocak yasalarının iptalinin sadece bir aşama olduğunu bildiriyor.  Yanukoviç’in Başbakanlık önerisini reddeden Batkivşina Partisi grup başkanı Arseni Yatsenyuk, dün gece yaptığı açıklamada halen iktidarın şiddet uygulama olasılığının kaldığını söyledi. Yatsenyuk, olağanüstü hal ilanının da gündemde olduğunu bildirdi. Muhalif lider, dün askeri birliklere alarm verildiğini bildirdi: “Cumhurbaşkanı olağanüstü hal emri verirse, yüzlerce insanın öldürülmesine, kan akmasına, ülkenin çökmesine imza atmış olacak”.

Rinat Ahmetov şiddete karşı çıkıyor 

Olağanüstü hal ilanı ve olayların şiddet yoluyla bastırılması konusu dün milletvekillerinin de gündemindeydi.  Parlamento kulislerinden gelen bilgilere göre, Rada toplantısında ünlü oligarklar Rinat Ahmetov’la Sergey Tigipko’ya yakın olan milletvekilleri şiddet senaryosuna karşı çıktı.  İddialara göre, Yanukoviç’in birkaç gün önce Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri görevine getirdiği Klyuev’e yakın milletvekilleri Bölgeler Partisi grubundaki diğer arkadaşlarına olağanüstü hal konusunda baskı yaptı.  Ancak Rinat Ahmetov’a yakın 40 milletvekili ve Sergey Tigipko’ya yakın 38 milletvekili olağanüstü hal veya şiddet uygulanması yönünde her hangi karara oy vermeyeceklerini bildirdiler.

1390986384_rinat-akhmetovwealthiest-ukrainian-oligarchs.jpg

Özellikle Rinat Ahmetov’a yakın vekillerin bu davranışı çok önemli. Zira Ukrayna’nın en zengin adamı olan Ahmetov, Yanukoviç’in iktidara gelmesinde ve iktidarda kalmasında en önemli rollerden birine sahip. Cumhurbaşkanının en önemli destekçisi ve partisinin de en önemli sponsoru olan Ahmetov’un olağanüstü hal  ilanına ve olayların şiddet yoluyla çözümüne  kesinlikle karşı çıkmasının Yanukoviç’in son günlerde attığı adımlarda da etkili olduğu bildiriliyor…

Gönül Şamilkızı – TRT Türk/Kiev