Rusya ile SS Krizi

24 Haziran 2008 0 Yazar: admin

Krizi tetikleyen olay, 25-26 Mayıs tarihlerinde, milliyetçi hareketin güçlü olduğu Batı Ukrayna’nın İvano Frankovsk şehrinde Ukrayna makamlarından yetkililerin de katıldıkları bir törende, İkinci Dünya Savaşı’nda Batı Ukraynalıların yer aldığı Nazilerin “Galiçya SS Tümeni”nin 65. yıldönümünün kutlanması oldu. İvano Frankovsk’ta bulunan Rus cemaati, Rus Dışişleri Bakanlığı’na başvurarak, bu konu hakkında yorumda bulunmasını istedi. Rus Dışişleri Bakanlığı da, dün yaptığı açıklamada, Ukrayna makamlarının yakın tarihi çarpıtıcı hareketlere girişmelerini protesto ettiğini bildirdi. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı ise, bugün yaptığı açıklamada, Rusya’nın bu tarz değerlendirmelerinin, Ukrayna’nın içişlerine müdahale olduğunu savundu.

(Korrespondent.net)

SS Galiçya Tümeni Hakkında: Lvov, İvano Frankovk ve Ternopol vilayetleri, Galiçya bölgesini oluşturur. Uzun yıllar Avusturya Macaristan İmparatorluğu ve ardından Polonya idaresinde kalan Doğu Galiçya bölgesi, Almanya ile Sovyetler Birliği’nin Polonya’yı aralarında paylaştıkları 1939 Eylülü’nde Sovyetler Birliği kuvvetleri tarafından ele geçirilmiş ve Batı Ukraynalılar, Sovyet kuvvetlerini kurtarıcı olarak karşılamışlardı. Ancak Sovyet yönetiminin kollektifleştirme politikaları ve Batı Ukraynalıların mezheplerini (GrekoKatolik mezhebi) yasaklaması, hatta yerel komünist liderleri bile sırf Moskova’nın politikalarını körü körüne takip etmedikleri için kurşuna dizdirmesi, adetleri ve tarihsel geçmişi bakımından Doğu ve Orta Ukrayna’ya pek benzemeyen Batı Ukrayna’da Sovyet yönetimine karşı çok şiddetli tepkilerin doğmasına neden oldu. Bunun sonucunda, Haziran 1941’de Alman kuvvetleri Sovyetler Birliği’ne saldırıp Batı Ukrayna’yı ele geçirdiklerinde (ki bu operasyon da Batı Ukrayna milliyetçileri ile Alman kuvvetlerinin ortaklaşa eylemiyle gerçekleştirilmişti) bölge halkı, bu sefer de Alman kuvvetlerini kurtarıcı olarak karşıladı. Ancak, Almanların da Ukraynaya bağımsızlık vermek gibi bir niyetlerinin olmadığı kısa sürede görülecek; bağımsızlık ilanında bulunan Batı Ukraynalılar, kendilerini Alman hapishanelerinde bulacaklardı. Buna karşılık, savaş boyunca pek çok Batı Ukraynalı, esas düşman olarak Sovyetler Birliği’ni gördükleri için, Alman ordusunda görev aldı.

1943 yılında Almanların Stalingrad’da ve Kurks’ta Sovyet kuvvetleri karşısında peşpeşe uğradıkları bozgunlar, Almanların Ukrayna milliyetçilerine yakınlaşmasına neden oldu. Ukrayna milliyetçilerinin silahlı örgütü UPA Batı Ukrayna’da Almanlarla üstü örtülü barış ortamına girerken, Almanlar, doğrudan Ukraynalılardan oluşan bir tümen kurmaya karar verdiler. Ukrayna milliyetçilerinden bazıları bu Galiçya Tümeni’nin doğrudan Almanlara itaati gerektiğdiği, dolayısıyla bir sömürge ordusuna benzediği iddiasıyla Ukraynalıların bu tümene girmesine karşı çıkarken, bazıları, Ukraynalıların gelecekte kendi ordularını kuracakları, fakat Ukrayna köylülerinin henüz silah kullanma tecrübesine sahip olmadıkları ve bu nedenle bu tecrübeyi ancak bu orduda edinecekleri gerekçesiyle, Galiçya Tümeni’nden yana tavır aldılar. Sonuç olarak 1943 yılı sonlarında, yani Almanların Ukrayna’dan çekilmeye başladıkları sırada kurulan Galiçya Tümeni, Svoyet kuvvetlerine karşı Doğu Avrupa’nın çeşitli yerlerinde etkin direniş gösterdikten sonra, Yugoslavya’da İngiliz ve Sovyet kuvvetlerine karşı gönderildi. Sovyet kuvvetlerinin eline geçtikleri zaman başlarına gelebilecek en iyi ihtimalin ölüm olduğunu bilen Galiçya Tümeni üyeleri, İngilizleri gördükleri yerlerde onlara teslim oldular. (Örneğin Letonyalı SSler bu kadar şanslı olamayacak ve Sovyet kuvvetleri tarafından kuşatıldıkları Berlin’in son mahallelerini, Alman SS askerlerinden daha cesurca savunmak zorunda kalacaklardı). Savaştan sonra, Galiçya Tümeni’nin pek çok üyesi, siyasi göçmen olarak Kanada ve ABD’ye yerleşti. Bugün, hayatta kalan Galiçya Tümeni üyeleri, kendilerinin Nazileere karşı hiçbir sempatilerinin olmadığını, sadece ve sadece bağımsız Ukrayna yanlısı oldukları için bu orduda çarpıştıklarını söylüyorlar. UPA örgütünün itibarının iadesini savunan bugünkü Ukrayna yönetimi, Galişya SS Tümeni konusuna bu şartlar altında, tahmin edileceği üzere, hiç girmiyor.

(Yazan: Editör Deniz Berktay)