“İlişkilerimizde Yeni Bir Sayfa Açtık”

29 Temmuz 2009 0 Yazar: admin

DENİZ BERKTAY

KİEV – Doğu Slavlarının Hıristiyanlığı kabulünün 1021. yıldönümü kutlamaları çerçevesinde Moskova Patriği Kiril ile birlikte Kieve gelen Rus Ortodoks Kilisesi Dış İlişkiler Dairesinden Rahip İgor Yakimçuk, Moskova Patriği Kirilin İstanbulda Fener Rum Patriği; Ankarada da Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile yapılan görüşmesini ve Fener ile Moskova patrikhaneleri arasındaki ilişkiyi, Cumhuriyet gazetesine değerlendirdi.

– Moskova Patrikhanesi olarak Fener Patrikhanesinin Ortodoks dünyasının lideri olma iddiasını siz nasıl değerlendiriyorsunuz?

– Bizans İmparatorluğunun Ortodoks dünyasında sahip olduğu önemden ötürü, Fener Patrikhanesi, Ortodoks dünyasında eşitler arasında birinci olarak kabul edilir. Fakat Fener Rum Patrikhanesinin birincil statüsü, yönetim yetkisi açısından birinci olduğu anlamına gelmez. Bu, tamamıyla, tarihten kaynaklanan onursal bir birinciliktir. Yoksa, Fener Rum Patrikhanesinin Ortodoks dünyası üzerinde yetki sahibi olduğu anlamına gelmez. Zaten Ortodoks dünyasında, Katolik dünyasında olduğu şekilde tek bir iktidar odağından söz etmek mümkün değildir.

İki kilisenin, gerek Estonya gerekse Ukrayna nedeniyle çok gergin ilişkiler yaşadığı biliniyor. Son ziyarette neler değişti?

İstanbul ziyareti sonrasında, ikili ilişkilerde yeni bir sayfa açtık. Sorunlarımız hâlâ devam ediyor. Fakat sorunlarımızı çatışma vesilesi yapmak yerine, diyalog ortamında ele almaya karar verdik. Estonya ve Ukrayna konularında, kiliselerimiz, bazı karşılıklı adımlar attılar. Estonyada Fener Patrikhanesi ile Moskova Patrikhanesine bağlı olan iki ayrı Ortodoks kilisesi var. Bunların arasında sürekli bir çatışma durumu yaşanıyordu. Avrupa Kiliseler Birliği, Fener Patrikhanesine bağlı olan kiliseyi üyeliğe kabul etmesine rağmen, Moskova Patrikhanesine bağlı olan Estonya Ortodoks Kilisesi, üyeliğe kabul edilmemişti. Şimdi ise Fener Patrikhanesi, Moskova Patrikhanesine bağlı olan Estonya Ortodoks Kilisesinin de Avrupa Kiliseler Birliğine üye olmasını kabul etti. Fakat Estonyada iki kilisenin yakın gelecekte birleşeceğini söylemek, mümkün değil. Zira Fener ile Moskova anlaşsa bile, yerel düzeydeki sürtüşmeler uzunca bir süre, devam edecek.

‘Fener’in cılız cemaatine destek olacağız’

– Fener Patrikhanesinden, Ukraynanın Moskovanın ruhani alanına ait olmadığına ilişkin değerlendirmeler yapılmıştı

– Bu değerlendirmeleri yapan Patrik Bartholomeos değil, onun bazı temsilcileriydi. Patrik, İstanbul görüşmelerinde de Ukraynanın Moskova Patrikhanesinin ruhani alanında olduğunu teyit etti. Fener, Ukraynada Moskovadan ayrılıp Fenere bağlanmayı savunan milliyetçilere destek anlamına gelecek bazı adımları atmaktan, bu ziyaret sırasında vazgeçti. Fener Patrikhanesi de gördü ki, devlet başkanlığı seçimleri öncesinde siyasi gerilimlerin sürdüğü Ukraynada kilise konusunu gündeme getirerek gerilimi arttırmanın Ortodoks dünyasında hiç kimseye bir faydası olmayacak.

– Başka hangi konular ele alındı?

– Fener Rum Patrikhanesi’nin cemaati, bugün birkaç bin kişiye inmiş durumda. Patrikhanede gerek cemaat, gerekse din adamı yönünden sorunlar yaşanıyor. Oysa, Türkiyede sadece Antalya ilinde, sadece Rusyadan Türkiyeye göç etmiş ve Türk vatandaşlığına geçmiş olan 15 bin kişi var. Bunların önemli bir kısmı, Ortodoks. Bunlara, eski Sovyet ülkelerinden göç etmiş ve Türk vatandaşlığına geçmiş olan Ortodoks kökenlileri eklediğimizde, Türkiyede yerleşik duruma gelmiş önemli bir Ortodoks nüfusla karşılaşıyoruz. Biz, Moskova Patrikhanesi olarak, bu kişilerin Fener Patrikhanesinin cemaatine dahil olmalarını teşvik ederek Fener Patrikhanesinin toparlanmasına yardımcı olabilir ve kendi din adamlarımızı, Fener Patrikhanesi adına ayin idare etmeleri için Türkiyeye gönderebiliriz. Türkiye toprakları, Fener Patrikhanesinin ruhani alanı içinde bulunuyor.

– Moskova Patrikhanesinden bir heyet, ilk kez Ankarayı ziyaret ederek Türkiyenin yöneticileri ile görüştü. Ankarada Başbakan Tayyip Erdoğanla görüşmenizde hangi konular ele alındı?

– Sovyet ülkelerinde doğmuş ve Türkiyeye yerleşmiş ve olan Ortodoksların Türkiyedeki hakları konusu ele alındı ve Başbakan, bu Ortodoksların ihtiyaçları konusunda gerekenleri yapacağını söyledi. Ayrıca, Türkiye ve Rusyanın pek çok alanda yakınlaştığını göz önünde bulundurarak bu ilişkilerin insani alanda da etkili olması konusunda karşılıklı niyetlerimizi belirttik.

– Yani, güney bölgelerinde Ortodoks kiliselerinin inşa edilmesi konusu da mı ele alındı?

– Hayır. Bu konuyu biz bu aşamada gündeme getirmeyi uygun görmüyoruz. Ziyarette genel olarak, eski Sovyet ülkelerinden Türkiyeye göç eden Ortodoksların dini ihtiyaçları konusu ele alındı.

 

 

(Cumhuriyet)