Ev Kiralarken Nelere Dikkat Etmeli?

29 Ekim 2007 Kapalı Yazar: admin

Image

Kira fiyatlarında son bir senede yaşanan artış ve konut sayısının yetersizliği ev sahibi olmayanların en büyük sorunu.

 

Yabancıların daha çok tercih ettikleri Kiev, Odesa, Simferopol, Harkov, Dnepropetrovsk ve Donetsk gibi büyük şehirlerde ise bu sorun ülkenin diğer kesimlerinden daha fazla hissediliyor.

 

Bu şehirlerde yaşayan yabancılar için ev kiralamak; yüksek fiyatlar, çoğu eski olan evler, yabancıya ev vermeyen ev sahipleri, komisyoncuların aldığı ve kimi zaman %70’e varan komisyon bedelleri ve zaman baskısı derken işkenceye dönüşüyor.

 

Ukrayna’da ev kiralamak için ülkemizde de olduğu gibi iki yol bulunuyor. Bunlardan biri herhangi bir aracıya başvurmadan ev aramak, diğeri ise emlakçıların insafına kalmak.

 

Birinci yolu kullanabilmek için iyi bir çevre, yeterli derecede dil bilgisi ve güvenilir tanıdıklar gerekiyor.

 

Tanıdık aracılığı ile ev bulmak en cazip yol gibi görünse de, bu yolu kullanarak ev bulanların sayısı son derece az. Böyle bir kiralama işleminde kira kontratının genellikle gündeme gelmediği gözönüne alındığında, bir gün kapı önününe konulmak (ve hak iddia edememek) ya da ev sahibinin günün herhangi bir saatinde çoğu zaman haber vermeden evi kontrole gelmesi pekala mümkün. Eğer ev sahibiniz anlayışsız biri ise bu ve buna benzer sorunlarla karşılaşma riski son derece yüksek. Bu tür durumlarda eğer ev sahibi kabul ederse, hukukçu ile birlikte bir kira kontratı yapmak en akıllıca çözüm.

 

Registrasyon (Kayıt) Sorunu

 

Özellikle öğrencileri ilgilendiren bu sorun, okulların başladığı dönemde Ukrayna’da yaşayan yabancı öğrenciler için çoğu zaman içinden çıkılmaz bir hal alıyor.

Prosedür şöyle işliyor:

Üniversite; öğrencinin okul yurdunda kalmadığı durumlarda oturma izni işlemlerini yaptırmak için, öğrenciden oturduğu evin sahibine bir anlaşma metni (Dogovor) götürmesini istiyor. Bu metinde evin adresi ve öğrencinin o evde ne kadar süreli oturacağı yazıyor, buraya ev sahibinin, muhtarın (Ve kaşesi) ve öğrencinin imzaları gerekiyor.

İşte sorun da tam burada başlıyor. Ev sahibinin muhtara (JEK) giderek bu anlaşma metnini imzalatması gerekiyor. Bazen “iyi niyetli” muhtarlar çıksa da, muhtarlar genelde ev sahibi para kazandığı için, ev sahibinden vergi dairesine giderek vergi yatırmasını istiyor. Bir çok ev sahibi, böyle bir işlemi farklı gerekçelerle kabul etmiyor. Muhtar belgeyi imzalamadığı için, öğrenci anlaşma metnini okula götüremiyor. Bu durumda okul öğrencinin oturma işlemi için gereken mercilere başvuruda bulunmuyor. Sahte bir işlem yapılsa ve başka bir adres gösterilse dahi, ansızın yabancılar şubesinden bir polis eve gelip öğrencinin yaşayıp yaşamadığını sorgulayabiliyor. Böyle bir durumla karşılaşmamak için yabancı öğrencinin daha evi kiralarken bu konuyu hem okulundan öğrenmesi hem de ev sahibi ile görüşmesi gerekiyor. Aylık 35 – 75 Hrv.’lık (7 -15 Dolar) bu vergiyi öğrencinin ödemeyi teklif etmesi böyle durumlarda en sağlıklı çözüm olarak görülüyor.

 

Bunlar evi kiraladıktan sonra karşılaşılabileceklerden sadece bir kaçı. Asıl sorun evin aranması sırasında kendini gösteriyor.

 

Emlakçı aracılığı ile ev aramak en sağlıklı yollardan biri. Ancak bu sinir bozucu bir süreç.

Emlakçılar Ukrayna’da ikiye ayrılıyor. İlk grup emlakçı size 100 – 150 Hrv. (20 – 30 dolar) karşılığında nerede hangi evin bulunduğunu söylüyor ve sizi ev sahibi ile başbaşa bırakıyor. Burada emlakçının herhangi bir sorumluluğu bulunmuyor. Bu, ev tutmak için en riskli yol olarak kabul ediliyor.  

 

Sözleşme yok, ev sahibi hakkında bilgi sahibi olamıyorsunuz, ev sahibi ile olan ilişkinizi kendiniz belirlemek zorundasınız, yaptığınız kira ödemelerini kanıtlama imkanınız bulunmuyor.

 

Bu tür emlakçılarla çalışıldığı zaman karşılaşılabilecek olumsuz durumlar:

 

1)      Ev sahibi olduğunu iddia eden kişi asıl ev sahibi olmayabilir ve bir gün birileri ev bizim diye kapıya dayanabilirler

2)      Anlaşma metni olmadığı için ev sahibi sizi herhangi bir zamanda kapı önüne koyabiliyor,

3)      Haber vermeksizin sizi ziyaret ediyor.

4)      Evin bir anahtarının da “ne olur ne olmaz” diyerek kendisinde bulunmasını isteyebiliyor,

5)  Ev sahibi hiç te karşılaşmak istemeyeceğiniz biri olabiliyor.

 

 

İkinci grup emlakçılarla çalışmak ise en güvenilir ama en pahalı yoldur. Ancak burada da bir takım riskler ve olumsuzluklarla karşılaşılabiliyor.

Örneğin, bu tür emlakçılar size istediğiniz gibi bir ev bulduğunu söyledikten kısa bir süre sonra telefon edip “çok üzgünüm o ev  az önce kiraya verilmiş, bakın bir de böyle bir daire var” diyebilir ve bu yeni daire büyük olasılıkla eskisinden bir kaç yüz dolar yüksek olur. Bu durumda “biraz daha bakalım” diyen kiracı uzun bir süre bu emlakçıdan haber alamaz. Zaman kaybeden ve sinirleri iyice gerilen kiracı sonunda emlakçıyı kendisi arar ve emlakçıdan “ev bulunmadığı bütün evlerin son dediği fiyata yakın olduğu” cevabını alır. Ve bu durum diğer emlakçılarla da istisnalar hariç böyle devam eder. Bu tür bir duruma düşmemek için şehirdeki ev fiyatları ile ilgili olarak mutlaka bir bilene danışmakta yarar vardır.

 

İlk ve son ayın kirası, artı komisyon

 

Bu tür kiralama işlemlerinde, aracı genellikle kira bedelinin %50’sini alır. Bu bazen %70’lere kadar yükselir. Kiracı ise ilk ve son ay kiralarını (son ayın kirası; kiracının para vermeden kaçmaması için alınır, kiracı evden çıkmadan bir ay önce bu durumu ev sahibine bildirir ve son ay kira vermeden oturur) peşin alır.

Örneğin 700 dolarlık bir ev tutan kiracı ilk ayda 1750 dolar para verir.

 

Kira kontratı şart

 

İkinci tip emlakçılar genellikle işlemi kuralına göre yaparlar. Standart bir kira kontratı getiren emlakçı, tarafların özel bir isteği olup olmadığını sorduktan sonra her iki tarafa da bu kontratları imzalatır. Bir örnek ev sahibinde bir örnek ise kiracıda kalır. Kontrata örneğin “ev sahibi 4 aydan önce, kiracıyı çıkartmak isterse belli bir miktar ceza öder gibi” bir madde konulabilir Bu işlemler sırasında hem emlakçı hem de kiracı ev sahibinin evin asıl sahibi olduğundan emin olmalı, kontrata artış oranları yazdırılmalı bu sorun en başta çözüme kavuşturulmaya çalışılmalıdır.

Ev sahibinin ne iş yaptığının bilinmesinde ve oturduğu evin adresinin alınmasında büyük fayda bulunduğunu söylemek gerekiyor.

 

Elektrik, telefon, su

 

Bu kalemlerin ödemeleri genellikle ev sahibi tarafından yapılır. Ev sahibi faturayı öder, eve gelir ve parayı tahsil eder. Bazı durumlarda kiracılar da bu faturaları öderler. JEK (Evin kiracıyı ilgilendirmeyen sabit giderleri) giderlerini ise kesinlikle ev sahibi öder.

 

Yabancıya ev vermeyebiliyorlar

 

Emlakçı ile ilk telefon görüşmesi (dil bilgisinin yetersiz olduğu durumlarda) mümkünse bir Ukraynalı’nın yardımı ile yapılmalıdır.


Evi tutanın bir yabancı olduğunu söylemek burada çok önemli.

 

Çünkü Ukrayna’daki ev sahipleri ne yazıkki bazen aralarında Türkiye’nin de bulunduğu bir çok ülke vatandaşına ev vermek istemiyorlar. Bu durumu en başta açıklığa kavuşturmakta büyük fayda var.

 

Evin girişi önemli

 

Tutulacak evin bulunduğu semt kadar, binanın girişi de büyük önem taşıyor. Mümkünse kapısında güvenlik kodu ya da kilitlerin bulunduğu binalarda ev tutulmalı, apartman girişi veya yolu karanlık olan binalarda ev tutmaktan kaçınılmalıdır.

 

Otopark sorunu

 

Yeni yapılan binalarda park sorunu ile karşılaşılmıyor. Ancak çoğu eski olan binalarda otomobili parketmek büyük sorun haline geliyor. Bu tür yerlerde araç sahipleri araçlarını geceleri evlerin önünde değil, çoğu zaman evden birkaç yüz metre uzaktaki kapalı ya da açık paralı otoparklara bırakıyorlar. Buralarda kapalı garaj kiralamak da mümkün. Kış şartları ve güvenlik gözönünde tutularak otopark ile tutulan ev arasındaki mesafenin uzun olmamasına dikkat etmek gerekiyor.

 

İyi ilişki çok önemli

 

Kontratın ev kiralamadaki önemi kaçınılmaz. Ancak evi kiralarken gözönüne en çok alınması gereken, kiracı ile ev sahibi arasında sıcak fakat mesafeli bir ilişkinin kurulması. Bu ilişki kurulduğu taktirde, taraflar arasında herhangi bir sorun yaşanmayacaktır. Mümkünse ilk görüşmede size destek olacak birileri yanınızda bulunmalıdır.