Bugün Zafer Bayramı…

9 Mayıs 2008 Kapalı Yazar: admin

Image

Bugün, Nazi Almanya’sının İkinci Dünya Savaşı’nda yenilerek teslim oluşunun 63. yıldönümü. 63 yıl önce, Alman Komutanı Feldmareşal Wilhelm von Keitel, 2 Mayıs’tan beridir Sovyet ordusunun elinde bulunan Berlin’de Sovyet komutanı Mareşal Jukov ve diğer Müttefik generallerin önünde teslim anlaşmasını imzalamıştı. Moskova, Batı Avrupa’ya göre ileri saat diliminde bulunduğu için, teslim anlaşmasının yıldönümü Moskova ve eski Sovyet ülkelerinde 9 Mayıs’ta, Avrupa ülkelerinde ise 8 Mayıs’ta kutlanıyor. Farklılığın bir diğer nedeni ise, Almanya’nın hangi anlaşmayla teslim olduğu konusunda iki taraf arasında anlaşmazlığın olması. Batılılar, 7 Mayıs’ta, Fransanın Reims kentinde Alman Generali Alfred Jodl’un müttefikler önünde imzaladığı ve 8 Mayıs’tan itibaren yürürlüğe giren anlaşmanın gerçek teslim anlaşması olduğunu ileri sürüyorlar. Ruslar ise, 8 Mayıs’ı 9 Mayıs’a bağlayan gece Berlin’de kendilerinin başkanlık ettikleri toplantıda imzalanan anlaşmanın gerçek teslim anlatması olduğunu iddia ediyor.

Bu bayram, gerek Rusya’da, gerekse Ukrayna’da, her zaman, güncel siyasi tartışmalarla bağlantılı durumda. Ruslar, NATO’nun doğuya doğru genişleme çabalarından ve ABD’nin Polonya ve Çek Cumhuriyeti’ne füzesavar sistemelri yerleştirme girişiminden büyük rahatsızlık duyuyorlar. 9 Mayıs onlar için, bu tepkilerin gösterileceği iyi bir fırsat. Bu nedenle bu sene Rusya’da, 1991’de Sovyetler Birliği’nin dağılmasından bu yana ilk defa askeri araçların katıldığı muazzam bir geçit töreni düzenlendi Kızıl Meydan’da.

Ukrayna’da da bu bayram nedeniyle çeşitli siyasi tartışmalar gündeme geliyor. Kırım’daki etkinlikler, Sivastopol Deniz Üssü’nde bulunan Rus Karadeniz Filosu Ukraynayı terketsin mi terketmesin mi tartışmalarının gölgesinde geçti. Nüfusunun çoğunluğunu Rus kökenlilerin oluşturduğu Kırım’da Rus örgütlerin geçtiğimiz günlerde başladıkları “”her eve bir Rus bayrağı”” kampanyası sonucunda Kırım’da binlerce eve Rus bayrakları asıldı.

Ukrayna genelinde 9 Mayıs ile ilgili bir diğer tartışma ise, UPA konusu. Kısa adı UPA olan Ukrayna Direniş Ordusu, İkinci Dünya Savaşı yıllarında, Batı Ukrayna’da, Ukrayna milliyetçileri tarafından kuruldu. Örgüt bir taraftan Alman kuvvetlerine, bir taraftan Sovyet kuvvetlerine, bir taraftan da Polonya milliyetçi örgütüne karşı çarpıştı. UPA, Sovyetler Birliği dönemindeki resmi tarih kitaplarında, “”faşistlerle işbirliği yapan, Yahudi düşmanı, faşist bir örgüt”” olarak anılıyordu. Sovyetler Birliği’nin dağılması, bu konudaki tartışmalara canlılık kazandırdı. UPA’nın günümüzdeki taraftarları, bu örgütün Almanlara karşı gerçek bir direniş gösterdiğini ve dolayısıyla, itibarının iade edilmesi gerektiğini savunuyor. Özellikle milliyetçi eğilimli Batı Ukraynalılar, bu fikirdeler. Buna karşılık, Rusya’ya yakınlık duyan kesimler ile Doğu ve Güney Ukraynalılar, UPA’nın itibarının iade edilmesine karşı çıkıyor. Devlet Başkanı Viktor Yuşçenko da, UPA’nın itibarının iade edilmesi ve UPA’da çarpışanlar ile Sovyet gazilerinin barışması gerektiğni savunanlardan. Fakat Yuşçenko’nun bu girişimine, İkinci Dünya Savaşı’nda Sovyet Ordusu’nda çarpışmış pek çk kişi, şiddetle karşı çıkıyor. Bugün Kiev’de yapılan törende Yuşçenko’nun Sovyet gazilerine hitaben “”Sovyet Ordusu’nda çarpışan Ukraynalılar da, UPA’da çarpışan Ukraynalılar da aynı idealler için çarpışmışlardı””, demesi, bu nedenle, Sovyet gazilerinin sert tepkisine neden oldu. Diğer taraftan,UPA’dan da pek çok kişi, bu uzlaştırma girişimine şiddetle karşı çıkıyor. Konunun nasıl çözüleceğini, zaman gösterecek.

(TUİD – Deniz Berktay)