10 soruda Türk-Rus krizi

14 Aralık 2015 Kapalı Yazar: TUİD WebAdmin

10-soruda-turk-rus-krizi_1449818978

1-Türkiye ile Rusya arasındaki kriz ne zaman ve nasıl başladı?

1-Kriz, 24 Kasım’da Türkiye’nin 17 saniye süreyle hava sahasını ihlal ettiği gerekçesiyle Rusya’ya ait SU-24 tipi savaş uçağını düşürmesiyle başladı. Uçakta bulunan pilotlardan biri öldü.

2-Moskova ihlal suçlamasını kabul etti mi?

2-Hayır, etmedi. Devlet Başkanı Vladimir Putin, uçağın Türk hava sahasını girmediğini söyledi ve teknik bilgilerin yer aldığı karakutunun uluslararası bir heyet gözetiminde açılmasını istedi.,

3-Uçağının düşürülmesine Rusya’nın ilk tepkisi ne oldu?

3-Putin, Su-24’ün düşmesinden yaklaşık 5-6 saat sonra ilk açıklamayı yaptı ve “Türkiye bizi sırtımızdan vurdu. Türkiye teröristleri destekleyen bir ülkedir” dedi ve iki ülke arasındaki ilişkilerin bu olay nedeniyle bozulacağını söyledi.

4-Türkiye olayın ardından Rusya ile temas kurmaya çalıştı mı?

4-Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Putin’i aradığını, ulaşamadığını söyledi. Rus yetkililer Erdoğan’ın aradığını doğruladı, ancak bunun olaydan 8 saat sonra, yani Putin’in ilk açıklamayı yapmasından sonra olduğunu açıkladı.

5-Rusya uçağının düşürülmesine neden çok sert tepki gösterdi?

5-Tepkinin sert olmasının bir kaç nedeni var: Birincisi Rusya 30 Eylül’de Suriye’de başlattığı askeri operasyonu biraz da şova çevirerek iç ve dış kamuoyuna eskisi gibi güçlü ve önemli bir ülke olduğu mesajı vermeye çalışıyordu. Uçağının düşürülmesinin yaratmaya çalıştığı havaya zarar verdiğini düşündü. Türkiye’nin olayın hemen ardından Moskova ile temas kurmak yerine NATO’ya başvurması Rusları kızdıran bir başka neden.
Açıkça dile getirilmeyen nedenlerden biri ise, Rusya’nın Türkiye’yi aslında kendisiyle “eşit bir ülke” görmemesi, dolayısıyla bu durumu hazmedememesi. Bu nedenle “özür dilenmesini” istiyor, ancak Ankara bu talebi kabul etmiyor.

6-Moskova Türkiye’ye karşı hangi adımları attı?

6-Vize muafiyeti uygulaması 1 Ocak’tan itibaren kaldırıldı, Türkiye’den ithal edilen bazı mallar yasaklandı ya da kısıtlama getirildi. Rusya’da çalışan Türklere yönelik taciz edici uygulamalar başlatıldı. Türk Akımı Doğal Gaz Projesi durduruldu. Turizm şirketlerinin Türkiye turları satması yasaklandı. Sayısı yılda 30 bini bulan charter uçuşlar durduruldu. Akkuyu Nükleer Santrali’nim yapımının durduğu söylentisi de çıktı ancak resmen doğrulanmadı.

7-Uçak olayından sonra taraflar arasında hiç görüşme oldu mu?

7-İki ülkenin dışişleri bakanları, Mevlüt Çavuşoğlu ile Sergey Lavrov 3 Aralık’ta Belgrad’da görüştü. Herhangi bir ilerleme sağlanamadı ama taraflar arasındaki diplomasi kapısı ilk kez aralanmış oldu.

8-Rus uçağının düşürülmesiyle ilgili hangi senaryolar konuşuluyor?

8- Bu konuda bir kaç farklı senaryo, iddia ya da komplo teorisine girebilecek görüşler var. İlk senaryoya göre, Rusya’nın Esad’ı iktidarda tutmaya yönelik Suriye operasyonundan son derece rahatsız olan Ankara, Rus uçaklarının sık sık hava sahası ihlali yapması üzerine bu durumu Moskova’ya siyasi bir mesaj vermek için kullanmak istedi. İlkine bağlı ikinci senaryoya göre, uçağın düşürülmesi kararı ABD ile ortaklaşa alındı. Üçüncü senaryoda ise, Rusya’nın Suriye’deki askeri varlığını daha da güçlendirmek amacıyla Türkiye’yi uçağını düşürmesi için provoke etti. Türkiye’nin Esad’ı devirme çabalarına tepki gösteren Moskova, uçak olayını iki ülke arasındaki ilişkileri özellikle bozmak için kullanmak istedi.

9-Türk-Rus gerginliği bundan sonra nasıl bir seyir izleyebilir?

9-Gerginliğin bir süre daha devam edeceği anlaşılıyor. Uçak olayının üzerine Türkiye’ye son derece sert bir tavır alan ve Rus kamuoyunu da ayaklandıran Kremlin’in kısa süre içinde tutumunu yumuşatması zayıf bir olasılık görünüyor. Gerginliğin zamanla azalması bekleniyor, ancak ilişkilerin yakın ve orta vadede 24 Kasım öncesine dönmesi olanaksız görünüyor.

10-Yaşananlardan hangi taraf daha zararlı çıkacak?

10-Türkiye’nin Rus uçağını düşürmenin yol açacağı ekonomik kayıpları önceden hesaplayıp hesaplamadığı hala bir muamma. Değişik kaynaklar en az 6-9 milyar dolarlık kayıptan söz ediyor. Rusya’nın da Türkiye’ye uyguladığı yaptırımlar da zarar göreceği belli, üstelik Rus ekonomisi iki yıldır kriz içinde. Ancak asıl büyük zararı 25 yılda zorlukla, emekle sağlanan iki halk arasındaki dostluk ilişkisi gördü ki, bunun kısa dönemde telafisi olanaksız.

http://www.medyagunlugu.com/